ตอนนั่งลึก คุณติดกับดักไหน
เผลอหลับสัปหงก
ถีนมิทธะ · ความหดหู่และง่วงซึม · หัวตกกลางสมาธิ
ใจของคุณผ่อนคลายได้ดี แต่ร่างกายมักถือโอกาสพัก จึงง่วงและสัปหงก ข้อดีคือคุณวางความเครียดลงได้ สิ่งที่ต้องระวังคือ ความง่วงจะกินเวลาฝึก จนใจไม่ได้ตั้งมั่น
- หัวตก ตัวเอียง แล้วสะดุ้ง
- มีภาพฝันแทรกเข้ามา
- ง่วงมากเมื่อนั่งหลังอาหารหรือตอนดึก
ในโมคคัลลานสูตร พระพุทธเจ้าสอนพระโมคคัลลานะที่นั่งโงกง่วง ให้ลองทีละวิธี คือไม่ใส่ใจสัญญาที่ทำให้ง่วง ตรึกตรองธรรม สาธยายธรรม ยอนหูและลูบตัว ลุกขึ้นล้างตาแล้วมองดูดาว ใส่ใจอาโลกสัญญาคือความสว่าง และเดินจงกรม ถ้ายังไม่หาย ให้นอนตะแคงขวาอย่างมีสติ ตั้งใจว่าจะลุกขึ้น
ที่มา: โมคคัลลานสูตร หรือปจลายมานสูตร (AN 7.61)
ถ้าง่วงระหว่างวัน ให้ลุกไปล้างหน้า มองออกไปไกลๆ หรือเดินสั้นๆ ก่อนกลับมาทำงาน
- 1นั่งหลังตรง ลืมตาครึ่งหนึ่ง หายใจเข้าให้เต็มสามรอบ0:30
- 2นึกถึงแสงสว่างกลางวัน ให้ใจรู้สึกสว่างและโปร่ง0:35
- 3ดึงใบหูทั้งสองข้างเบาๆ แล้วลูบแขนและขาด้วยฝ่ามือ0:35
- 4ถ้ายังง่วง ลุกขึ้นยืน มองออกไปไกลๆ หรือมองท้องฟ้า0:35
- 5เดินช้าๆ ไปกลับสักสองสามรอบ รู้เท้าที่สัมผัสพื้น0:45
- 6เมื่อตื่นตัวแล้ว ตั้งใจว่าจะนั่งต่อในเวลาที่ร่างกายสดกว่านี้0:20
อาการทั้ง 5 ข้อมาจากคลิปของธรรมอารี (@dhamma_aree) เรื่องอาการเมื่อจิตไม่ถึงฐานในอุปจารสมาธิ คือสมาธิที่ใกล้จะแน่วแน่ หน้านี้จับคู่แต่ละข้อกับพระสูตรและอรรถกถาที่ใกล้เคียง ผลนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ได้วัดระดับสมาธิ