อินทรีย์ 5 ข้อไหนเกิน ข้อไหนขาด
ศรัทธานำหน้า
สัทธินทรีย์ · ความเชื่อมั่นที่แรงกว่าปัญญา · ใจเชื่อไวกว่าใจตรอง
คุณมีกำลังใจจากความเชื่อมั่นสูง เปิดใจรับคำสอนง่าย และอิ่มใจในธรรม ข้อดีคือพลังศรัทธาพาให้เริ่มลงมือ สิ่งที่ต้องระวังคือ ถ้าปัญญาตามไม่ทัน อาจเชื่อโดยยังไม่ได้ตรวจสอบ
- เชื่อคำแนะนำเร็ว ก่อนถามว่าทำไม
- ปลื้มใจง่าย แต่ลืมสังเกตผลจริง
- หวังให้สิ่งดีเกิดขึ้นเอง มากกว่าดูที่เหตุ
วิสุทธิมรรคบอกว่า คนที่ศรัทธาแรงแต่ปัญญาอ่อน จะเลื่อมใสโดยไม่มีเหตุผลรองรับ ให้ปรับด้วยการพิจารณาสภาวะของสิ่งนั้นตามจริง หรือเลิกใส่ใจแบบที่ทำให้ศรัทธาพุ่งเกิน เมื่อศรัทธากับปัญญาเสมอกัน คุณจะเลื่อมใสในสิ่งที่มีเหตุผลรองรับเท่านั้น
ที่มา: วิสุทธิมรรค ปริจเฉท 4 ข้อ 45 และ 47
ก่อนเชื่อหรือทำตามอะไร ถามตัวเองหนึ่งข้อว่า ฉันเห็นผลนี้กับตัวเองแล้วหรือยัง
- 1นั่งสบาย หายใจออกช้าๆ สามครั้ง0:30
- 2นึกถึงสิ่งหนึ่งที่คุณเชื่อมาก เช่น วิธีปฏิบัติหรือคำสอนหนึ่งข้อ0:30
- 3ถามเบาๆ ว่า ฉันเห็นผลของมันกับตัวเองแล้วหรือยัง0:35
- 4ดูความปลื้มใจที่เกิดขึ้น ว่ามันเกิดขึ้น แล้วก็ค่อยๆ เปลี่ยนไป0:40
- 5ตั้งใจว่าจะลองทำจริง แล้วสังเกตผลด้วยตาตัวเอง0:30
- 6หายใจลึกหนึ่งครั้ง พาศรัทธาที่มีเหตุผลรองรับไปใช้ในวันนี้0:20
อินทรีย์ 5 คือกำลังใจ 5 อย่างที่ต้องปรับให้เสมอกัน วิสุทธิมรรคสอนให้ปรับศรัทธาคู่กับปัญญา ความเพียรคู่กับสมาธิ ส่วนสติต้องมีเสมอ ผลนี้เป็นภาพคร่าวๆ ของช่วงนี้ ไม่ใช่การวินิจฉัย