ยาแก้ใจ 6 ขนาน
ยาอุเบกขา
อุเบกขา · ละปฏิฆะ · ยาหนักแน่นแบบแผ่นดิน
ช่วงนี้ใจขัดเคืองง่ายเมื่ออะไรไม่เป็นอย่างที่อยาก และขึ้นลงตามคำชมคำติ ข้อดีคือคุณใส่ใจและมีมาตรฐาน ที่ต้องระวังคือ ใจจะเหนื่อยกับการต้านสิ่งที่ควบคุมไม่ได้
- หงุดหงิดเมื่อแผนไม่เป็นไปตามที่วางไว้
- ใจขึ้นลงตามคำชมและคำติ
- ทนไม่ค่อยได้กับสิ่งที่แก้ไม่ได้
พระสูตรตรัสว่า จงเจริญอุเบกขาภาวนา เพราะเมื่อเจริญอุเบกขาภาวนาอยู่ จักละปฏิฆะได้ ปฏิฆะคือความขัดเคือง กระทบใจ ในพระสูตรเดียวกันยังสอนให้ภาวนาเสมอด้วยแผ่นดิน ใครทิ้งของสะอาดหรือไม่สะอาดลงไป แผ่นดินก็ไม่อึดอัดระอาหรือเกลียด ผัสสะที่ชอบใจและไม่ชอบใจจึงไม่ครอบงำจิต หน้านี้ใช้ภาพแผ่นดินนี้ช่วยฝึกอุเบกขา
ที่มา: มหาราหุโลวาทสูตร (MN 62) · พระไตรปิฎก เล่ม 13 ข้อ 140, 145
เมื่อเรื่องไม่เป็นดั่งใจ ลองแยกว่าส่วนไหนแก้ได้ ให้ลงมือ ส่วนไหนแก้ไม่ได้ ให้วางใจเหมือนแผ่นดิน
- 1นั่งให้มั่นคง รู้สึกถึงน้ำหนักตัวที่ลงสู่พื้น หายใจสบายๆ สามครั้ง0:30
- 2นึกถึงแผ่นดินใต้ตัวคุณ ใครวางอะไรลงไป แผ่นดินก็รับไว้โดยไม่ขัดเคือง0:35
- 3นึกถึงเรื่องที่ทำให้หงุดหงิดวันนี้ เห็นมันวางลงบนแผ่นดินนั้น0:35
- 4บอกในใจช้าๆ ว่า ทุกคนมีกรรมเป็นของตน เรื่องนี้ไม่ได้อยู่ในมือเราทั้งหมด0:40
- 5ถ้าความขัดเคืองยังอยู่ ก็แค่รับรู้ไว้เฉยๆ เหมือนแผ่นดินที่รองรับ0:30
- 6ตั้งใจว่าจะทำส่วนที่ทำได้ แล้ววางส่วนที่เหลือ ก่อนลุกไปทำสิ่งต่อไป0:25
พระพุทธเจ้าสอนพระราหุลว่าภาวนาแต่ละแบบละใจเศร้าหมองคนละอย่าง เช่น เมตตาละพยาบาท อนิจจสัญญาละความถือตัว ผลนี้ชี้ยาที่ตรงกับอารมณ์ที่เด่นในช่วงนี้ ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือตัดสินตัวคุณ