อินทรีย์ 5 ข้อไหนเกิน ข้อไหนขาด
อินทรีย์สมดุล
สติ · ผู้คอยรักษาสมดุล · สายพิณตั้งเสียงพอดี
อินทรีย์ทั้งห้าของคุณค่อนข้างเสมอกัน คุณลองทำแล้วตรวจผล ขยันแต่รู้จักพัก ข้อดีคือก้าวหน้าได้มั่นคง สิ่งที่ต้องระวังคือ สมดุลเปลี่ยนได้ทุกวัน จึงต้องคอยตรวจอยู่เสมอ
- เชื่อเมื่อมีเหตุผล และลองให้เห็นผลเอง
- เพียรพอดี ไม่ตึง ไม่หย่อน
- รู้ตัวเมื่อเริ่มเอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง
วิสุทธิมรรคบอกว่า สติที่แข็งแรงจำเป็นในทุกกรณี เหมือนเกลือที่ต้องใส่ในแกงทุกชนิด และเหมือนอำมาตย์ที่ช่วยงานพระราชาทุกเรื่อง สติกันใจไม่ให้ฟุ้งเพราะศรัทธา ความเพียร หรือปัญญาที่เกิน และไม่ให้เกียจคร้านเพราะสมาธิที่เกิน ในโสณสูตร พระพุทธเจ้าตรัสว่า จงตั้งอินทรีย์ให้สม่ำเสมอ
ที่มา: วิสุทธิมรรค ปริจเฉท 4 ข้อ 49 และโสณสูตร (AN 6.55)
ตอนเย็น ถามตัวเองสั้นๆ ว่าวันนี้ใจเอียงไปทางเชื่อ คิด เร่ง หรือซึม แล้วปรับพรุ่งนี้หนึ่งอย่าง
- 1นั่งสบาย หายใจตามปกติ ปล่อยตัวให้ผ่อนคลาย0:30
- 2รู้ลมหายใจเข้าออก ให้สติเป็นเหมือนเกลือที่ปรุงทุกอย่าง0:30
- 3สำรวจใจตอนนี้ ว่าเอียงไปทางเร่ง หรือทางซึม0:35
- 4ถ้าเร่ง ผ่อนลมหายใจออกให้ยาว ถ้าซึม ยืดหลังและลืมตาขึ้นนิดหนึ่ง0:40
- 5พักอยู่กับลมหายใจที่พอดี ไม่ตึง ไม่หย่อน0:35
- 6ตั้งใจพาความพอดีนี้ไปใช้ในงานชิ้นต่อไป0:20
อินทรีย์ 5 คือกำลังใจ 5 อย่างที่ต้องปรับให้เสมอกัน วิสุทธิมรรคสอนให้ปรับศรัทธาคู่กับปัญญา ความเพียรคู่กับสมาธิ ส่วนสติต้องมีเสมอ ผลนี้เป็นภาพคร่าวๆ ของช่วงนี้ ไม่ใช่การวินิจฉัย