ความคิดแบบไหนรบกวนคุณ
ความคิดจุกจิกแวะเวียน
อสติ อมนสิการ · ไม่นึกถึง ไม่ใส่ใจ · แขกที่ไม่ต้องต้อนรับ
ความคิดของคุณไม่ได้ร้ายแรง แต่ผุดมาเรื่อยๆ เช่น เพลงติดหู คำพูดสั้นๆ หรือเรื่องไร้สาระ ข้อดีคือใจคุณไวและช่างสังเกต สิ่งที่ต้องระวังคือ ยิ่งไปสู้หรือตามดู ความคิดยิ่งติดแน่น
- เพลงหรือประโยคเดิมวนในหัว
- ความคิดเล็กๆ แวะมาทีละเรื่อง
- ยิ่งพยายามไล่ ยิ่งกลับมา
วิธีที่สามในวิตักกสัณฐานสูตร คือไม่นึกถึง ไม่ใส่ใจความคิดนั้น เหมือนคนตาดีที่ไม่อยากเห็นภาพหนึ่ง ก็หลับตาหรือเหลียวไปทางอื่น อรรถกถาเสริมว่า ให้หันไปทำสิ่งอื่น เช่น สวดมนต์หรือทำงานเล็กๆ แล้วค่อยกลับมาที่กรรมฐาน
ที่มา: วิตักกสัณฐานสูตร (MN 20) ข้อ 259 และอรรถกถา
เมื่อความคิดจุกจิกโผล่มา ไม่ต้องตอบโต้ ให้หันความสนใจไปที่มือหรือเท้า แล้วทำสิ่งตรงหน้าต่อ
- 1นั่งสบาย หายใจออกยาวช้าๆ ปล่อยให้ตัวหนักลงบนที่นั่ง0:30
- 2เมื่อความคิดโผล่มา ไม่ต้องไล่ ไม่ต้องตาม แค่รู้ว่ามีแขกแวะมา0:35
- 3หันความสนใจไปที่ฝ่ามือ รู้สึกถึงความอุ่น ความเย็น หรือน้ำหนักตรงนั้น0:40
- 4ถ้ายังวนอยู่ ลองนับลมหายใจออก หนึ่งถึงสิบ ช้าๆ0:45
- 5ความคิดจะผ่านไปเองเมื่อไม่มีใครต้อนรับ ปล่อยให้มันเดินผ่าน0:30
- 6ลืมตา มองสิ่งตรงหน้า แล้วทำงานชิ้นต่อไปด้วยใจที่เบาลง0:20
วิตักกสัณฐานสูตรให้วิธีจัดการความคิดอกุศลไว้ 5 ขั้น ใช้ไล่ตามลำดับ วิธีหลังใช้เมื่อวิธีก่อนไม่ได้ผล การจับคู่ชนิดความคิดกับวิธีเป็นแนวทางของหน้านี้ ผลนี้ไม่ใช่การวินิจฉัย